Mộng thắt mang cá quan tài gỗ vàng tâm: vì sao không bôi nến?

Nhiều anh em hỏi xưởng: "Vào mộng quan tài sao không bôi nến cho trơn, cho dễ đóng?". Làm đồ gỗ nội thất thì bôi nến vào mộng là mẹo quen tay. Nhưng với quan tài, quách gỗ vàng tâm – đồ chôn sâu dưới đất, nhiều nơi còn ngập nước – thì làm vậy lại là sai. Bài này anh Nguyễn Văn Cương, xưởng Văn Ba Gỗ To (Hà Nam), giải thích cặn kẽ từ chính cỗ áo quan đang làm trong xưởng.

Video quay tại xưởng – kênh YouTube Gỗ Tâm Linh official.

Cỗ áo quan trong video: thành 6 – địa 6 – thiên 10

Bộ đang vào mộng trong video là áo quan gỗ vàng tâm quy cách thành 6, địa 6, thiên 10 – nghĩa là ván thành dày 6 phân, tấm đáy (địa) 6 phân, tấm nắp (thiên) 10 phân. Kích thước lọt lòng anh Cương làm thường là rộng 40 phân, cao khoảng 30–32 phân, dài 1,8 m. Đây là cỡ phổ thông của xưởng; gia đình cần cỡ khác thì xưởng đo và làm theo yêu cầu.

Một cỗ như vậy gồm sáu tấm gỗ liền ghép lại bằng hệ thống mộng, không chắp vá từ gỗ vụn. Theo lời anh Cương: "Nguyên khối là sáu tấm liền lạc được ghép lại với nhau thành một cỗ áo quan để đào sâu chôn chặt."

Mộng thắt mang cá là gì?

Mộng là phần đầu gỗ được xẻ, đục để hai tấm ăn khớp vào nhau. Ở xưởng có hai kiểu hay bị nhầm:

• Mộng thắt: đầu mộng làm thắt lại ở hai đầu.
• Mộng mang cá: mộng loe như mang con cá, phía trong để phẳng.

Trong video anh em sẽ nghe anh gọi chung là "mộng thắt mang cá". Khi có người hỏi nên làm mộng cắt vát hay mộng thắt, anh Cương chọn mộng thắt vì đó là cách "tốt nhất và bền vững nhất dựa theo người xưa đã làm". Mộng vát chỉ dựa vào keo, còn nằm dưới nước lâu năm thì không ai dám chắc điều gì sẽ xảy ra.

Vì mộng làm vuông từ trên xuống, thợ xưởng vào mộng bằng búa tạ chứ không dùng vồ gỗ – búa tạ có sức nặng để đưa mộng xuống tận đáy. Đầu gỗ được để thừa khi vào mộng, xong mới cắt đi, để mộng ăn thật chắc.

Vì sao mộng áo quan không được bôi nến?

Đây là điểm chính của video. Anh Cương nói: "Mộng của áo quan nó lại khác mộng của một số đồ công trình khác. Nếu bôi nến vào thì khi mà mình đổ keo vào thì nó cũng sẽ không dính."

Lý do nằm ở chính cách xưởng làm mộng:

1. Độ chắc đến từ độ khít của mộng. Gỗ vàng tâm khá mềm nên mộng được đục khít ngay từ đầu. "Tất cả về độ khít của nó thì mình làm cái mộng."
2. Keo chỉ để mộng cứng lại. Sau khi vào mộng khít, thợ đổ keo 502 vào để mộng cứng, đứng yên. Bôi nến thì lớp sáp phủ lên thớ gỗ, keo không bám được – mộng mất đi lớp cố định này.
3. Nến không giúp gì cho đồ chôn. Đồ nội thất bôi nến để dễ tháo lắp, chống kẹt khi gỗ co ngót trong nhà. Áo quan thì đóng một lần, không bao giờ tháo, nên cái cần là bám chắc chứ không phải trơn.

Xuống nước, mộng càng chắc

Nhiều gia đình lo đất chỗ mình ẩm, ngập nước thì quan tài có bung không. Anh Cương giải thích ngược lại: "Khi mình để xuống nước thì mộng nó sẽ trương ra – cái gỗ nó có tính chất là nở ra, nên nó trương ra nó rất là chắc." Mộng đã khít, gặp nước gỗ nở thêm, hai tấm càng ép chặt vào nhau. Đó là lý do người xưa chọn mộng thắt mang cá cho đồ chôn dưới nước.

Về độ bền của gỗ vàng tâm dưới nước, trong nghề vẫn truyền nhau rằng gỗ vàng tâm khô chôn nơi có nước phải khoảng 100 năm mới ngấm vào một phân. Đây là kinh nghiệm truyền miệng của các cụ trong nghề, không phải số đo phòng thí nghiệm. Anh Cương từng tự ngâm một khối gỗ vàng tâm khô trong bể ngâm gỗ nhiều năm, khi vớt lên bào ra thì bên trong vẫn khô. Mỗi khu đất, mỗi mạch nước một khác, nên gia đình nên hỏi kỹ thổ nhưỡng nơi an táng để chọn độ dày thành phù hợp.

Những chỗ còn lại xưởng dùng gì để gắn?

Xưởng không đóng đinh vào áo quan. Nẹp nào cần giữ tạm thì chỉ ghim một hai cây đinh nhỏ cho keo ăn, sau đó rút ra hết và thay bằng chốt gỗ. Anh Cương nói đây là làm theo cái tâm: đồ chôn sâu không bao giờ bốc lên, thì càng phải làm cho chắc.

Gỗ vàng tâm xưởng dùng lấy từ đâu?

Gỗ vàng tâm xưởng Văn Ba Gỗ To dùng có nguồn từ Thanh Hóa, Nghệ An và Lào. Anh Cương tự đi chọn gỗ, xẻ, phơi, rồi chọn những tấm đẹp ghép thành một bộ – xẻ cả bộ áo quan từ một cây là rất hiếm. Muốn tìm hiểu thêm về tính chất gỗ, cách nhận biết vàng tâm thật, anh em xem các bài trong mục Gỗ Tâm Linh.

Gia đình cần đặt quan tài, quách gỗ vàng tâm?

Xưởng nhận làm quan tài gỗ vàng tâm, tiểu quách gỗ vàng tâm theo đúng kích thước gia đình cần, báo giá tận xưởng, giao toàn quốc. Gọi hoặc nhắn Zalo 093.6666.893 để được tư vấn quy cách thành – địa – thiên phù hợp.

Xem thêm video quy trình làm áo quan, quách tại xưởng trên kênh Gỗ Tâm Linh official và TikTok @cuong.govangtam.